Kỹ càng hay kĩ càng

     
Cùng với vấn đề tổng kết 15 năm vận động NCKH sinh viên, bài viết đã đưara được những bài học ghê nghiệm, chiến thuật cũng như những kiến nghị nhằmnâng cao hơn nữa quality hoạt động này trong công ty trường.

Bạn đang xem: Kỹ càng hay kĩ càng


*
vụ việc phân biệt viết i (ngắn) và y (dài)
*

Hiện nay, trong thiết yếu tả tiếng Việt (chữ Quốc ngữ), fan ta vẫn còn lo lắng trong việc chọn i ngắn y dài trong một vài trường hợp. Rõ ràng là khi âm /i/ đứng làm âm bao gồm trong âm huyết mở (không tất cả âm cuối vần) sau các phụ âm /h, k, l, m, s, t/. Và do đó vẫn tồn trên hai biện pháp viết.

hi vọng/ hy vọng kĩ thuật/ kỹ thuậtlí luận/ lý luậnmĩ thuật/ mỹ thuật công ti/ công ty sĩ quan/ sỹ quan liêu

Thực ra ước ao bàn sự việc này một biện pháp thấu đáo, yêu cầu đề cập một phạm vi rộng hơn, kia là sự việc chính tả của chữ Quốc ngữ nói chung. Dẫu vậy như thế, nội dung bài viết sẽ thừa dài, bởi đó chúng tôi chỉ đề cập vụ việc chung một cách ngắn gọn, công ty yếu là các thứ liên quan đến giải pháp viết i ngắn/ y dài, luân phiên quanh nguyên tắc ghi âm tuyệt ghi ý.

Những bạn thiên về mắt nhìn ngữ âm học cho rằng cả hai chữ i ngắn cùng y dài trong các trường thích hợp trên rất nhiều ghi âm /i/ nên bản chất không có gì khác nhau cả, vậy nên tốt nhất có thể là nhập hai giải pháp viết đó làm cho một cho đồng bộ và giản tiện. Giáo trình Cơ sở ngữ điệu học và tiếng Việt viết: “Trong chính tả hiện thời đang bao gồm trường hợp và một âm vị nhưng mà được viết tùy tiện theo hai phương pháp khác nhau. Đó là biện pháp viết ltinh tinh i/y với d/gi” (1). Và người sáng tác đề nghị: “Thống tuyệt nhất viết nguyên âm – âm chính /i/ bằng vần âm “i”, ví dụ: lí luận, kĩ thuật, mĩ thuật,…” (2). Không chỉ là tác trả của giáo trình trên mà xu hướng chung của giới ngôn ngữ học nhiều năm qua là như vậy.

Nhưng xóm hội cũng không dễ gì đồng ý những đề nghị nói trên, dù là những lý do phù hợp nhất định. Mặc dù đại đa phần không có lý thuyết về ngữ điệu học, nhưng bằng ngữ cảm phiên bản ngữ, bạn ta cũng nhận ra viết tốt nhất loạt i ngắn như mất mát, thiếu hụt cái gì đó, do đó cách viết y nhiều năm vẫn được duy trì ở nơi này vị trí khác. Chẳng hạn:

– tại số nhà đôi mươi Lý Thái Tổ, thành phố hà nội có nhị viện “chữ nghĩa” to nhất việt nam – Viện Văn học (với phòng ban ngôn luận là tạp chí Văn học) và Viện ngôn ngữ (với tập san Ngôn ngữ) – thì trong những khi bên Ngôn ngữ viết i ngắn, bên Văn học vẫn viết y dài.

– công ty xuất bạn dạng Giáo dục phương tiện những trường hợp trên yêu cầu nhất loạt viết i ngắn. Tuy nhiên, khi các công ty con ở trong phòng xuất bạn dạng ra đời, lúc đầu tên công ty đều viết là ti (i ngắn), tuy nhiên rồi càng ngày tín đồ ta càng nhận ra bất tiện, yêu cầu đã từ từ đổi lịch sự viết ty (y dài).

– một trong những tác trả viết sách mang lại Nhà xuất phiên bản Giáo dục, vào khi đồng ý viết tốt nhất loạt i ngắn đến sách giáo khoa, thì những sách khác vẫn ý kiến đề xuất viết minh bạch i ngắn/ y dài.

Nhà nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa truyền thống Trần Ngọc Thêm, lúc đầu cũng ủng hộ nhất loạt viết i ngắn, nhưng về sau chính ông đã nhận được thấy, chỉ xét riêng về mặt văn hóa, đang không ổn. Góp ý mang đến sách giáo khoa lớp 4 mới (2005), ông chỉ ra câu hỏi nhất loạt viết i ngắn là một chủ chương cực đoan và không đam mê hợp, độc nhất vô nhị là khi gặp tên riêng, bởi ở đó nên tôn trọng truyền thống lịch sử và thoải mái cá nhân. Với năm sau, NXB giáo dục đào tạo đã sửa giải pháp viết tên riêng theo phía này. (Viết Chương Mỹ, Lý từ bỏ Trọng thay đến Chương Mĩ, Lí từ bỏ Trọng)

Đặc biệt, học giả Cao Xuân Hạo, vào một tiến trình dài đã solo thương độc mã chống lại chủ trương sáp nhập i ngắny dài, cũng tương tự chủ trương cách tân chữ Quốc ngữ nói chung. Chiếc mà nhiều phần giới ngữ điệu học cho hệ thống ghi âm 1 đối 1 (1 âm – 1 chữ và ngược lại) là ưu điểm của chữ Quốc ngữ – thì ông reviews ngược lại: “Nhược điểm của chữ Quốc ngữ chưa phải ở chỗ nó vẫn chưa thật là một hệ thống phiên âm vị học, mà tại phần nó có đặc điểm thuần tuý ghi âm, và hoàn toàn bất lực trước nhiệm vụ biểu lộ nghĩa cơ mà lẽ ra nó đề nghị đảm đương, với nhược điểm ấy lộ rõ nhất và tai hại duy nhất là vào trường hợp những từ đồng âm vốn có khá nhiều trong giờ đồng hồ Việt. Mặc dù vậy, cũng như chữ Anh với chữ Pháp, phần đa chỗ bị bạn ta xem là bất hợp lý đó là những chỗ tạo cho nó biệt lập nghĩa và nơi bắt đầu nguồn của các từ đồng âm như da gia, (trong lí nhí). V.v.. Đáng nuối tiếc là đều chỗ như vậy không mang gì làm cho nhiều” (3).

Xem thêm: Giải Toán Lớp 6 Trên Mạng

Dưới đây shop chúng tôi sẽ phân tích thêm những chưa ổn của chủ trương độc nhất vô nhị loạt viết i ngắn với sự gồm lý của chủ trương bảo đảm sự biệt lập i ngắn/y dài.

Nếu vận dụng triệt để bề ngoài ngữ âm học theo kiểu 1 – 1 giữa âm với chữ, thì ngoài i ngắn/ y dài vào âm huyết mở nói trên, đã còn bắt buộc xử lý “nhất quán” 1 loạt trường hợp khác. Ví dụ:

i/y tự do làm âm tiết: y tế, chuẩn chỉnh y, ý nghĩa, ỷ thế, yêu thương cầu, yếu nắm yểu điệu,… i tế, chuẩn chỉnh i, í nghĩa, iêu cầu,…i/y trong tổng hợp làm vần: uyên bác, khuyên bảo, quyên góp, thuyết minh,… uiên bác, khuiên bảo, quiên góp, thuiết minh,…c/k/q (cùng thu thanh “cờ”): quốc ca, cứu giúp quốc, con phố quanh co,… → kuốc ka, kứu kuốc, kon đường kuanh ko,…d/gi (cùng thu thanh “dờ”): giáo dục gia đình → dáo dục domain authority đình hoặc záo zục za đìnhg/gh (cùng ghi âm “gờ”): gồ ghề, ghét ghen → gồ gề, gene gétng/ngh (cùng ghi âm “ngờ”): ngấp nghé, ngông ghênh → ngấp ngé, ngông ngênh

Ngoài ra còn những trường thích hợp “bất phù hợp lý” khác: viết u cùng o khi cùng ghi âm đệm /u/: quanh/ khoanh; viết u cùng o khi thuộc ghi âm cuối /u/: báu/ báo; viết ă với a khi thuộc ghi âm thiết yếu /a/ ngắn: săn/ sau (trẻ con vẫn tấn công vần “á-u-au, sờ-au-sau”. V.v..

Nếu sửa toàn bộ cho duy nhất quán, nhằm chữ Quốc ngữ thành một “hệ thống thu thanh hoàn hảo, không chê vào đâu được”, hẳn sẽ sở hữu được một sản phẩm công nghệ chữ Quốc ngữ “hiện đại” khác xa thứ chữ hiện tại hành. Hậu quả là khoảng vài chục năm sau nữa, nhỏ cháu sẽ không còn đọc nổi chữ Quốc ngữ tính từ lúc thời họ trở về trước!

Nhưng điều đặc biệt quan trọng hơn, trường hợp triệt để vận dụng nguyên tắc ngữ âm học tập như trên, tuy được một vài mẫu tiện nhất quyết thì lại mất không ít cái lợi khác.

Thứ nhất, nó mất đi sự trong sáng. Ví dụ, nếu đồng hóa viết gia đình cũng như da thịt, sự cũng như nhí vẫn mất sự biệt lập nghĩa và mất cả sự đánh dấu về từ nguyên.

Thứ hai, nó thiếu tính sự phong phú. Chẳng hạn trong tên riêng, fan ta bao gồm quyền gạn lọc để biểu đạt một ý nghĩa sâu sắc nào đó. Thân tên là với nghĩa là “bé” không giống với với nghĩa là “năm Tý, năm Chuột”. Số đông tên riêng tín đồ ta lựa chọn y dài (gốc Hán) để mô tả sắc thái trang trọng: lựa chọn Hy (hy vọng), không chọn Hi (cười hi hi), lựa chọn Kỳ (kỳ vọng), không chọn (kì kèo), v.v..

Ngoài ra, trong một trong những trường hợp, nó không đủ vẻ rất đẹp văn hóa. Ví dụ thân “công ti” cùng “công ty”, fan ta thấy viết “công ty” tuyệt hơn. Vị sao vậy? vày chữ “ti” được viết vào “ti trôn”, rồi “ti” còn tức là “vú” (sờ ti). Viết “công ty” sẽ trang trọng hơn “công ti” nguyên nhân là thế.

Đấy là điều phân tích và lý giải vì sao cả nửa cố gắng kỷ qua, với không ít lời kêu gọi của rất nhiều nhà ngôn ngữ học, với một loạt giáo trình, sách giáo khoa chỉ ra sự “bất hòa hợp lý” nhưng mà sự “bất vừa lòng lý” vẫn tồn tại! Cuộc sống lúc nào cũng gồm sự tuyển lựa khôn ngoan, kháng lại mọi giáo điều, duy ý chí.

Xem thêm: Trọng Lượng Riêng Của Cát Bằng Bao Nhiêu Kg, Trọng Lượng Riêng Của Các Vật Liệu Xây Dựng

Sự duy ý chí ấy bắt đầu từ đâu? Theo tôi, kia là câu hỏi việc vận dụng máy móc triết lý về chữ ghi âm, coi chữ chỉ là ký hiệu của âm: “Chữ ghi âm không suy nghĩ nội dung, ý nghĩa của từ mà chỉ ghi lại chuỗi âm nhạc của trường đoản cú đó. Chữ viết thu thanh là đại diện của ngữ âm chứ không hẳn ý nghĩa. Quan hệ tình dục giữa chữ ý ở đó là một tình dục gián tiếp mà lại âm là trung gian: chữ – âm – ý(4) (Người trích nhấn mạnh).

Nhận định trên thực chất chỉ đúng trên vẻ ngoài chung của mô hình chữ ghi âm, trong đối sánh tương quan với phạm trù đối lập là chữ ghi ý. Nguyên tắc có mức giá trị lý thuyết, giúp cho nhận thức khái quát, đi vào những sự đồ gia dụng hiện tượng ví dụ lại cần xem xét một phương pháp cụ thể. Thực tế lúc nào cũng đa dạng và phong phú hơn lý thuyết. Thực tế trên cầm giới, theo rất nhiều nhà ngữ điệu học, không có một thiết bị chữ nào thuần túy ghi âm, cũng như không có một vật dụng chữ nào thuần túy ghi ý. Theo bọn chúng tôi, dù rằng chữ Quốc ngữ là chữ ghi âm, nhưng đấy là trên qui định chung, phần còn lại, tính chất ghi ý của nó cũng chẳng đề nghị là nhỏ. Ngoài các ký hiệu và chữ viết tắt như m, m2, m3, kg, kw, kb, D, ^, %, , &,